Frank Peters: “Wanneer je in de verdediging moet, ben je te laat. Je moet in rust al een aantal keer hebben verteld wat je doet, waarom je het doet en dat je oog hebt voor eventuele zorgen.”
Meteen in de verdediging schieten is een natuurlijke reflex, aldus communicatiespecialist en reputatiestrateeg Frank Peters. “Het is alleen niet verstandig om te doen. Met woorden als ‘misinformatie’ en ‘nepnieuws’ toon je geen begrip voor vragen en kritiek. Het zorgt ervoor dat de tegenpartij nog meer de hakken in het zand zet.” Het gebruik van deze woorden door dsm-firmenich en Arla na de ontstane ophef verbazen Peters: “Politici gebruiken dit soort woorden regelmatig, maar bij bedrijven heb ik het nog niet vaak gezien”, constateert hij. “Het is rationele communicatie tegenover hele emotionele communicatie en kritiek.”
Geen verstandige woordkeuze dus. Maar hadden de bedrijven de ophef kunnen voorkomen?
“De communicatie rondom additieven als Bovaer is vooral gericht op de resultaten en voordelen van het middel”, stelt Peters. “Er is onvoldoende aandacht voor zorgen van consumenten.” Volgens Peters is dit te voorkomen door eerder te starten met communiceren: via de eigen website, via media, via stakeholdersbijeenkomsten. Al meerdere jaren komt dsm-firmenich naar buiten met onder meer testresultaten. Toch is er ruimte voor verbetering, meent Peters.
“Blijf continu in dialoog. Heb daarin ook aandacht voor eventuele zorgen en focus niet alleen op resultaten. Zo kun je een deel van de kritiek voor zijn.” Hij benadrukt dat het een illusie is om uiteindelijk iedereen achter je te krijgen. “Wees je ervan bewust dat er altijd mensen met een ander standpunt blijven.”
Arla kondigde trots aan praktijkproeven met Bovaer te starten in Engeland, maar kreeg onverwacht te maken met kritiek.
Waait een dergelijke ophef vaak snel over?
“Dat is heel onvoorspelbaar en je hebt er nauwelijks invloed op. Wel kun je dus met preventief communiceren een hoop problemen voorkomen. Wanneer je in de verdediging moet, ben je te laat. Je moet in rust al een aantal keer hebben verteld wat je doet, waarom je het doet en dat je oog hebt voor eventuele zorgen. Als er dan toch onrust ontstaat, heb je een betere voedingsbodem voor je eigen verhaal. Je moet zaaien om te oogsten”, concludeert Peters.
Kunnen bedrijven achteraf toch wat doen om de schade te beperken?
“Toon begrip voor vragen, wees bereid om stakeholders te informeren. Nodig ze uit voor een kop koffie en ga in gesprek”, adviseert Peters. Het is volgens hem van groot belang om begrip te tonen voor de kritiek. “Pas erna is er ruimte voor je eigen verhaal.” Meteen in de verdediging schieten of ontkennen dat er problemen zijn, is volgens Peters niet de juiste tactiek. “Doe het dus niet af als nepnieuws, dan groeit de kloof en blijft het gevoel bij de consument hangen.”
De beste tactiek is dus om meteen in gesprek te gaan, maar nog beter is om periodiek met stakeholders in gesprek te blijven. “Dat is best spannend, maar het gebeurt in de agrarische sector gelukkig steeds meer”, merkt Peters. “Ook als je hun mening niet kunt veranderen, is het geen verloren tijd om met je tegenstanders te blijven praten. Blijf de ruimte zoeken om dichter bij elkaar te komen.”
Zorgen van consumenten
Aandacht voor eventuele zorgen van consumenten is belangrijk. Maar waarover kunnen consumenten zoal hun zorgen hebben? En waarop moeten bedrijven dus inspelen in hun communicatie?
• Veiligheid en transparantie: consumenten maken zich vaak zorgen over mogelijke allergieën, bijwerkingen of onduidelijkheid over de veiligheid van een nieuw ingrediënt. Vooral over de langetermijneffecten is er vaak nog onzekerheid bij nieuwe ingrediënten. Daarnaast kunnen de volgende punten wantrouwen of zorgen oproepen: een gebrek aan duidelijke certificeringen of erkenning door autoriteiten, onbekendheid over de herkomst van het product en een gebrek aan informatie over productieprocessen of de traceerbaarheid van grondstoffen.
• Impact op het milieu: mensen willen weten of het nieuwe product bijdraagt aan duurzaamheid of juist negatieve gevolgen heeft voor de CO2-voetafdruk en biodiversiteit.
• Dierenwelzijn: ingrediënten die indirect afkomstig zijn van dierlijke bronnen of impact hebben op dieren kunnen ethische bezwaren oproepen.
• Prijs en meerwaarde: nieuwe producten of ingrediënten kunnen als duur worden ervaren. Consumenten willen begrijpen waarom de prijs zo hoog is en wat de meerwaarde daarvan is.
• Synthetisch: veel consumenten verkiezen ‘natuurlijke’ ingrediënten boven synthetische, waardoor een nieuw ingrediënt dat als kunstmatig wordt gezien argwaan kan wekken.
• Verandering in smaak of gebruik: bij voedingsmiddelen of diervoeder kunnen veranderingen in smaak, geur of gebruiksgemak weerstand oproepen, zelfs als het ingrediënt veilig is.
• Sociale perceptie en stigma: een nieuw product kan weerstand oproepen als het afwijkt van sociaal geaccepteerde normen (bijvoorbeeld insecteneiwitten) of als er misvattingen over bestaan.
• Afwijkingen en problemen : wanneer er problemen ontstaan met een product rondom smaak, kwaliteit of veiligheid gaan mensen zich zorgen maken. Bijvoorbeeld wanneer een recall noodzakelijk is.
Toekomst voor synthetische additieven?
Volgens Jan Dijkstra, universitair hoofddocent Diervoeding aan Wageningen Universiteit is er in de westerse samenleving steeds meer scepsis en wantrouwen tegenover additieven en chemicaliën in voedsel. Hij verwacht dan ook dat bedrijven die synthetische additieven ontwikkelen het moeilijker zullen krijgen. “We zullen een toename gaan zien in de hoeveelheid ‘natuurlijke’ additieven om de methaanuitstoot te reduceren”, verwacht hij. “Ook al zijn er bij die additieven waarschijnlijk dezelfde waarschuwingsteksten en veiligheidsmaatregelen nodig.”
Synthetische additieven zijn volgens Dijkstra in sommige gevallen veiliger dan natuurlijke. “Zo weet je bij synthetische additieven precies welke dosering er nodig is, terwijl er bij natuurlijke additieven altijd fluctuaties zijn.” De consument zal daaraan echter geen boodschap hebben, verwacht hij. Net zo min als aan de wetenschappelijke bewijzen. Toch geeft ook hij aan dat transparantie vergroten en uitleg geven over het doel en veiligheid van additieven van belang zijn.
“Laat ook zien dat er onafhankelijk onderzoek plaatsvindt naar alle additieven die op de markt komen.” Hij oppert dat de diervoederindustrie wellicht dezelfde truc kan gebruiken als de tegenpartij: “Gebruik betrouwbare influencers om mythes te ontkrachten.”









