Opleiding van mensen in de diervoedersector is belangrijk. Kennis van de praktijk is daarbij onmisbaar. Moderne voerfabrieken zijn inmiddels dermate geavanceerd dat lesgeven soms lastig is. Daarom is het fijn dat er plekken zijn waar (nieuwe) medewerkers op een overzichtelijke manier kennis kunnen nemen van het productieproces. Aeres in Barneveld is zo’n plek. Wat heeft deze locatie te bieden en wat maakt een opleidingsfaciliteit succesvol? Hans Vink en Roy Marissen vertellen.
Roy Marissen en Hans Vink zijn verantwoordelijk voor de verschillende opleidingen en trainingstrajecten.
Voor het geven van een goede opleiding zijn goede faciliteiten nodig: ze moeten een link hebben met de moderne fabriek en leermiddelen hebben die zorgen voor goed overzicht en voor detail. Aan de Barnseweg in Barneveld ligt het ‘Aeres Training Centre International’ (ATCI). Onderdeel daarvan is een lesfabriek, de zogenaamde ‘maalderij’. “Anders dan dat de naam doet vermoeden, gaat het hierbij om een complete fabriek, die op kleine schaal de volledige leerweg voor de fabricage van diervoeders kan duiden: van de ontvangst van grondstoffen tot en met de bulkverlading”, stelt Hans Vink van ATCI. Samen met Roy Marissen is hij verantwoordelijk voor de verschillende opleidingen en trainingstrajecten (zie kader).
‘Huidige operators verlangen toch kennis van een meer volledig mengvoederproces’
Volledig proces
Ondanks de diversiteit in doelgroepen die naar Aeres komen, zijn de faciliteiten in de maalderij toereikend. Alle procesonderdelen komen aan bod. “Zeker bij de opleiding voor allround procesoperator is het van belang dat alle processen aan elkaar zijn gelinkt. Huidige operators verlangen toch kennis van een meer volledig mengvoederproces, inclusief de noodzakelijke transportmogelijkheden.”
Eisen van faciliteit
Het verzorgen van een goede opleiding stelt eisen aan de faciliteiten. Zo moet er een minimale capaciteit zijn, moet de fabriek geschikt zijn voor het onderwijzen van meerdere disciplines (administratie, grondstoffen, formuleringen, kwaliteit, automatisering, operator, belading, etc.) én alle voorzieningen uit moderne fabrieken moeten aanwezig zijn, zoals: stoffilters, trafo’s, computerbesturing, stoomketels, diverse typen aandrijving, vloeistofdoseringen, etc. “Met behulp van de toeleverende industrie voldoet Aeres aan deze eisen”, aldus Vink.
Verschillende manieren voor het verkleinen van grondstoffen of het mengen van deeltjes moeten worden getoond, om zo verschillen duidelijk te maken. De maalderij heeft diverse hamermolens, die ook weer meerdere manieren van aandrijving hebben. Ook is er een dubbele walsenstoel die een geheel ander principe van verkleinen laat zien. Voor het mengen zijn er kleine en grote mengers (van 50 tot 500 kg inhoud) van vier verschillende typen: lintmenger, verticale menger, conische menger en paddle-menger. “Ideaal om de principiële mengwerking van elke manier te laten zien.”
Verder is het van belang dat er voldoende mogelijkheden zijn voor het meten van versleping, voor weeg- en doseermogelijkheden, voor monstername, het ijken van apparatuur, het testen van meel- en korrelkwaliteiten, zeefanalyse, NIR-analyses en dergelijke. “Opleiden in de maalderij is veel zien, voelen en doen”, aldus Hans. “Dat maakt iedere cursist bewust van waarmee hij of zij bezig is.” Aandacht is er uiteraard ook voor aanpassingen in het productieproces en de gevolgen daarvan.
Opleiding allround operator
De opleiding voor de allround operator verzorgt Yuverta, waarbij Aeres Barneveld het vaktechnische gedeelte verzorgt. Behalve de cursus in Barneveld voeren de cursisten ook opdrachten uit in een commerciële mengvoederfabriek en geven ze presentaties onder het motto ‘leg uit en demonstreer’. Met name mengvoederbedrijven schrijven cursisten in. Maar meer en meer vinden andere organisaties – toeleveranciers van procesapparatuur, van additieven en premixen – de weg naar Aeres. Soms is er dan symbiose. “Een leverancier van NIR-analyseapparatuur die bij een cursus was betrokken, opende voor de maalderij de weg naar kennis over de nieuwe ontwikkelingen voor handscanners.”
Ondersteuning hbo en WUR
Aeres Dronten (hbo) kent een verdiepende minor ‘mengvoederproductie’ (De Molenaar 12/2022) en heeft een aantal studierichtingen waar studenten kennis moeten nemen van processen in de diervoederindustrie. “Daar draagt de maalderij van Aeres aan bij”, vertelt Vink. Met name de richting voor pluimvee kent momenteel een specialisatie in voer.
Ook studenten van Wageningen Universiteit die het vak ‘Feed Technology’ volgen, doen Barneveld aan. “Voor deze doelgroep geldt ook dat activiteiten in de fabriek altijd een meerwaarde hebben, ook al ligt de doelstelling van dergelijke praktijkdagen voor deze cursisten ietwat anders gezien de meer wetenschappelijke benadering.”
Grondstoffenkennis en maalkarakteristieken blijven belangrijk in het werk van de operator.
Online cursussen
Het is niet verrassend dat Vink en Marissen in de coronatijd veel tijd hebben moeten investeren in een online versie van de cursussen. “De resultaten vielen ietwat tegen, doordat de cursisten onvoldoende in staat bleken om op basis van online beeldmateriaal een beeld te krijgen van de processen. Het echte werk in de fabriek en de interactie tussen cursist en docent maakt een wereld van verschil.”
Als onderdeel van het project ‘Pelleting in the circular agriculture’ ontwikkelt Aeres in samenwerking met Zetadec en WUR diverse e-learningmodules over het vervaardigen van mengvoeders. Het onderwijs, maar ook bedrijven kunnen de modules gebruiken. De eerste module is in de zomer van 2021 in gebruik genomen. Deze module beschrijft de basiskennis over het productieproces van mengvoeders. De tweede module is inmiddels ook beschikbaar en behelst de basiskennis van grondstoffen en hun eigenschappen, met extra aandacht voor circulaire (vezelrijke)
grondstoffen. Door de praktijkopdrachten maken de cursisten veel uitstapjes naar de productielocaties van diervoederorganisaties in de buurt. “Heel nuttig want ze blijven daardoor goed op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in het mengvoederproces”, meent Vink. “Zoals:
energiebesparing, de Monoroll-pers, flexibiliteit en beheersing van kwaliteit. Ook denken ze na over eventuele consequenties voor productie en voederwaarde. En dat moet ook.”
Imke en Stefan volgden de opleiding tot allround operator
Imke Groenevelt en Stefan Vels zijn werkzaam bij AgruniekRijnvallei. Zij volgden beide de mbo-opleiding tot allround operator. Imke startte de opleiding in coronatijd, deels online, deels bij Aeres en Yuverta (Nijmegen). “Ik kreeg door deze combinatie van theorie en praktijk goed inzicht in en veel begrip voor het werk als operator. Ik heb nu een actieve houding als operator doordat ik meer kennis heb over bijvoorbeeld inkoop, planning en optimalisatie van voeders.”
In de opleiding draaide het niet alleen om technologie. Het onderdeel communicatie heeft ervoor gezorgd dat Imke zaken beter kan uitleggen en beschrijven.
Terwijl Imke de cursus vooral volgde met gelijkgestemde cursisten (operators), volgde haar collega Stefan de opleiding in een meer gemengdere groep, waaronder een voormalig chauffeur. “Van een dergelijke gemengde groep leer je juist ook, doordat er vaak meer onverwachte vragen komen. Ook de voorzieningen in de maalderij hebben bijgedragen tot een goed inzicht in het productieproces. Stap voor stap het proces doornemen met de cursusleider is een goede basis”, vertelt Stefan. “Dat de mengers en andere apparatuur voorzien zijn van plexiglas, zorgt ervoor dat de werking van de machines duidelijk wordt en dat je het product kunt zien in het lopende proces. De combinatie van de grote
‘eigen’ fabriek en de kleine Aeresmaalderij bleek een prima combinatie.”
Wat hem betreft mag er nog meer diepgang komen in de lessen in
Barneveld rondom de keuzes voor bepaalde apparatuur. “Dat zou me een nog betere basis hebben gegeven.”
Opleiding en trainingstrajecten Aeres Maalderij Aeres Maalderij verzorgt diverse opleidingen en trainingstrajecten:
- Meerdaagse bedrijfstrainingen voor de diervoederindustrie. Drie modules: Algemene kennis productieproces, Praktische procestechnologie en Bewaken van het productieproces.
- Op maat gemaakte en eigen bedrijfsopleidingen voor de diervoederindustrie en toeleverende bedrijven op het gebied van mengvoederfabricage (nationaal en internationaal).
- Uitvoering van het vaktechnische gedeelte van de 1,5 jaar durende BBL-opleiding tot Allround operator diervoederindustrie.
- ATCI-opleidingstraject (drie maanden) ‘Animal Feed Production’ voor internationale cursisten uit ontwikkelingslanden.
- Ondersteuning in opleidingstrajecten binnen het mbo, hbo en universiteit op het gebied van grondstoffenkennis, diervoeding en productietechnieken van mengvoeders.









