De voedselzekerheid in Oost-Afrika staat onder druk. De beschikbaarheid van dierlijk eiwit - uit melk, vlees en eieren - is laag. Door landbouwhuisdieren efficiënter te voeren met lokaal beschikbare grondstoffen, kan die beschikbaarheid toenemen. Minder ‘food-feed-competitie’, vooral bij eiwitten, verbetert niet alleen de voedselvoorziening voor mensen, maar verkleint ook de ecologische voetafdruk van de veehouderij.
Een meer circulair voedselsysteem draagt bij aan voedsel- en nutriëntenzekerheid in Oost-Afrika. Dagmar Braamhaar concludeert dat vervanging van sojaschroot door soldatenvlieglarven in melkveerantsoenen bijdraagt aan meer circulariteit. Een efficiënte inzet van lokaal beschikbare, laagwaardige, goedkope grondstoffen kan de beschikbaarheid van dierlijk eiwit voor humane consumptie verhogen.
Criteria voor circulariteit
Braamhaar richtte zich op twee criteria: het aandeel eetbaar eiwit voor menselijke consumptie en het aandeel geïmporteerde grondstoffen in voeders voor melkvee, melkgeiten, varkens en pluimvee. Ongeveer driekwart van de eiwitten in pluimveevoeders kan ook door de mens worden gegeten. Bij melkvee is het aandeel ‘human edible protein’ minder dan tien procent; bij melkgeiten en varkens ongeveer een kwart.
In de varkens- en pluimveevoeding in Kenia wordt een groot aandeel grondstoffen van buiten verwerkt. Bij melkkoeien en melkgeiten komt meer dan 75 procent van de voergrondstoffen uit de regio.
Vier scenario’s voor beter systeem
Dagmar Braamhaar onderzocht vier scenario’s voor verbetering van het voedselsysteem. Scenario 1 is de ‘circulaire baseline’: de dieren worden gevoerd met alle beschikbare ‘low-opportunity-cost’voedermiddelen (reststromen en bijproducten) uit de regio Nakuru County. In scenario 2 worden hoogwaardige, geïmporteerde eiwitbronnen (zonnebloemzaadschroot, raapzaadschroot, katoenzaadschroot) toegevoegd aan het model.
In scenario 3 worden soldatenvlieglarven - gekweekt op voedselresten en reststromen - toegevoegd aan het ‘baseline-scenario’. Tot slot worden in scenario 4 de hoogproductieve landbouwhuisdieren op dezelfde manier ingerekend als in scenario 1.
Inname dierlijk eiwit verhogen
In Kenia wordt gemiddeld 12,3 gram dierlijk eiwit per persoon per dag geconsumeerd. Door het voedselsysteem in te richten volgens circulaire principes (scenario 1), kan deze inname worden verhoogd naar 18,4 gram. Voor een verdere verhoging van de beschikbaarheid van dierlijk eiwit voor de bevolking, moet diervoer gebaseerd op laagwaardige grondstoffen worden aangevuld met hoogwaardige ingrediënten (scenario 2). Deze zijn vaak niet of nauwelijks beschikbaar in de regio.
Als insecten (zwarte soldatenvliegen) worden ingezet om laagwaardige reststromen te verwerken tot hoogwaardig eiwit voor toepassing in diervoeders, verbetert de beschikbaarheid van dierlijke eiwitten voor de bevolking ook (scenario 3).
Braamhaar constateert verder dat hoogproductieve, Europese landbouwhuisdierrassen minder geschikt zijn voor de tropen, omdat deze dieren minder goed presteren op goedkope voeringrediënten (scenario 4). Figuur 1 geeft een overzicht van de effecten van de vier scenario’s op de beschikbaarheid van eiwitten van dierlijke oorsprong voor de mens.
Insectenlarven in melkveerantsoenen
Braamhaar onderzocht ook concreet de inzet van larvenmeel in melkveerantsoenen. Twaalf HolsteinFriesian-koeien kregen krachtvoer waarin sojaschroot (SBM) voor 50 of 100 procent was vervangen door ontvet meel van zwarte soldatenvlieglarven (DBSFL). De dieren die DBSFL in plaats van SBM verstrekt kregen, hadden een lagere opname van droge stof, ruweiwit en organische stof. De opname verbeterde als slechts de helft van het sojaschroot werd vervangen door larvenmeel. De nutriëntenverteerbaarheid, melkproductie en -samenstelling verschilden niet tussen de drie behandelingen.
Braamhaar heeft daarmee aangetoond dat het gebruik van insectenlarven - gekweekt op organische reststromen - in melkveevoeders kan bijdragen aan een meer circulair voedselsysteem, met minder afhankelijkheid van geïmporteerd sojaschroot.
Vier scenario’s en hun effect op de beschikbaarheid van dierlijk eiwit voor de bevolking. Linksboven: scenario 1, rechtsboven: scenario 2, linksonder: scenario 3, rechtsonder: scenario 4.








