De nieuwe fabriekshal huisvest 13 productielijnen waar raap- en sojaschroot met behulp van radiofrequentiegolven pensbestendig kunnen worden gemaakt.
Pensbestendige eiwitten voor rundveevoer zijn niet nieuw. Al decennialang worden eiwitten pensbestendig gemaakt met formaldehyde. Maar ook al decennia gaan er stemmen op om formaldehyde te verbieden. Sinds 23 juli 2023 is het verbod daadwerkelijk van kracht. Voor Agrifirm kwam dit verbod niet als een verrassing. “We waren al langere tijd op zoek naar een milieuvriendelijke manier voor het pensbestendig maken van eiwitten. We streven ernaar om producten op de markt te brengen die goed zijn voor dier, natuur en mens”, aldus Jeroen Verver, directeur Rundvee bij Agrifirm.
‘Ik durf wel te zeggen dat we hier de meest innovatieve rundveevoerfabriek van Europa hebben neergezet’
Door pensbestendig eiwit aan koeien te voeren, is er minder voer nodig voor dezelfde hoeveelheid benutbaar eiwit. Dat leidt tot een lagere ammoniak- en CO2-uitstoot. “Onmisbaar voor de veehouderij van de toekomst”, aldus Jeroen. En dus opende Agrifirm half oktober officieel de nieuwe productiefaciliteit voor de productie van pensbestendige eiwitten, in de al bestaande fabriek. De productiehal huisvest 13 lijnen die raap- en sojaschroot met behulp van radiofrequentiegolven pensbestendig maken. “Ik durf wel te zeggen dat we hier de meest innovatieve rundveevoerfabriek van Europa hebben neergezet”, stelt Jeroen.
Eddy Weurding en Jeroen Verver zijn trots dat ze in tijden van krimp een nieuwe toekomstbestendige productiehal hebben kunnen openen.
Zoektocht naar alternatief
Een aantal jaar geleden begon Eddy Weurding (onderzoeker bij Agrifirm) een verkenning naar een milieuvriendelijke manier voor het pensbestendig maken van eiwitten. Hij bezocht samen met een toenmalige collega een aantal locaties in Europa, om eerste testen te doen voor alternatieve methodes voor het pensbestendig maken van eiwit.
Eén van de onderzochte technieken was de radiofrequentie-techniek, ook wel RF-techniek. De RF-techniek is niet nieuw, vertelt Eddy. “Het wordt onder meer gebruikt voor het drogen van textiel, het gecontroleerd ontdooien van garnalen en voor pasteurisatie in de voedingsindustrie.”
RF-techniek
De RF-techniek had echter nog geen toepassing in de veevoerindustrie, laat staan voor het pensbestendig maken van eiwitten. De eerste resultaten waren positief en dus besloot Agrifirm deze techniek door te ontwikkelen. Er werd een multidisciplinair projectteam geformeerd met Jos van Hees (biochemicus) en Erwin Schuitema (procestechnoloog). “Eddy en zijn team kochten een pilot RF-unit en begonnen te testen”, blikt Jeroen terug. Zo bepaalden ze onder meer de optimale intensiteit.
De techniek werd steeds verder ontwikkeld. Eddy: “We begonnen ons onderzoek met een batchproces op labschaal. Uiteindelijk wilden we ook voerproeven uitvoeren. Daar hadden we wel een paar ton voer voor nodig, dus hadden we een pilotapparaat nodig die in continuproces proefvoer kon produceren.”
‘Op dat moment hadden we nog precies een half jaar om de fabriek te realiseren’
Met de voerproeven wilden ze een aantal vragen beantwoorden: hoe is de benutting van het product? Vinden de koeien het lekker? Hoe is de melkproductie? Wat gebeurt er met het melkeiwit? De resultaten uit die voerproeven waren positief. “Gebruik van 1 kilo van ons pensbestendig sojaschroot resulteerde in een verhoging van het melkeiwit van 49 gram per koe per dag, vergeleken met het gebruik van onbehandeld sojaschroot.” Agrifirm heeft de Greenwave-technologie gepatenteerd. Daardoor zijn ze de enige partij die radiofrequentietechniek mogen inzetten voor het pensbestendig maken van voereiwitten.
Energiezuinig
Het grote voordeel ten opzichte van bijvoorbeeld de traditionele toasttechnieken is de grotere energie-efficiëntie. Bij RF-behandeling wordt het product direct van binnenuit opgewarmd doordat de (water)moleculen supersnel roteren en trillen, wat warmte genereert. “Dit resulteert in een uniform opgewarmd product”, aldus Eddy. Bij indirecte verwarming (zoals bij toasten) wordt externe warmte via geleiding of convectie aan het product afgegeven. “Dat is minder efficiënt, er treedt meer warmteverlies op.”
Grotere golflengte
Veel mensen kennen direct verwarmen van de magnetron thuis. Het grote verschil met de ‘thuismagnetron’ is de grotere golflengte. De radiofrequentiegolven dringen een stuk dieper in het product door dan de kortere microgolven, waardoor het product gelijkmatig verwarmd wordt. Het verwarmen gaat ook geleidelijker dan met microgolven. De exacte duur van verwarmen is mede afhankelijk van de bestendigheid die de grondstoffen van zichzelf al hebben”, verduidelijkt Eddy.
‘Gebruik van AminoGo resulteerde in een verhoging van het melkeiwit van 49 gram per koe per dag’
Optimale pensbestendigheid
Uiteindelijk wordt gestreefd naar een bestendigheid van 75 procent, een waarde die via proeven bij Schothorst Feed Research ook daadwerkelijk is aangetoond. “75 procent is het optimum. Ga je hoger, dan raak je meer lysine kwijt en heb je kans dat de darmverteerbaarheid van het eiwit omlaaggaat en verbruik je onnodig veel energie in het productieproces”, aldus Eddy.
De pensbestendigheid wordt bereikt door de hittebehandeling: hierdoor verandert de driedimensionale eiwitstructuur (denaturatie) en gaat het eiwit een binding aan met reducerende suikers, de zogenaamde
Maillard-reactie. Hierdoor wordt het voor de pensflora moeilijker om het eiwit af te breken. ”In de zure lebmaag worden de eiwitten weer toegankelijk gemaakt voor verteringsenzymen, zodat het bestendige eiwit wel verteerbaar is in de dunne darm en dus ook benutbaar”, legt Eddy uit.
Naast een hoge pensbestendigheid, zorgt de Greenwave-technologie voor een optimaal behoud van essentiële voedingsstoffen. Zo ontstaat een eindproduct dat rijk is aan van nature beschikbare eiwitten en aminozuren.
Groen licht
De mooie resultaten die de Greenwave-technologie liet zien, zorgden er mede voor dat de Agrifirm-leden akkoord gingen met een miljoeneninvestering in een nieuweproductiefaciliteit. De vergunning voor de bouw van de faciliteit kon worden aangevraagd. Na enkele hobbels kwam er groen licht. “Op dat moment hadden we nog precies een half jaar om de 13 productielijnen te realiseren. Meer dan 30 onderaannemers hebben meegewerkt aan de realisatie ervan (zie kader). Alleen op die manier konden we de productiefaciliteit op tijd klaar hebben”, vertelt Jeroen. Het lukte: net voordat het verbod op formaldehyde inging rolde het eerste pensbestendige raapschroot onder de naam AminoGo van de band in Oss.
“We zijn heel blij dat het is gelukt”, vertelt Jeroen. Maar vooral is hij trots: op de productiefaciliteit die er nu staat (met een capaciteit van 140.000 ton AminoGo per jaar) en op de nieuwe generatie pensbestendige eiwitten. “Ons pensbestendig eiwit is deel van de oplossing voor een circulaire landbouw. Die stap naar een toekomstbestendige landbouw moeten we samen maken.”
Officiële opening AminoGo-productielijn
Op 19 oktober was de officiële opening van de nieuwe AminoGo-productielijn in Oss. Tegelijk met de aftrap van de najaarscampagne Het kan. Vandaag al. De opening werd gevierd met onder meer de ruim 30 onderaannemers die meehielpen om dit project binnen korte tijd te realiseren. De volgende bedrijven werkten onder meer mee: Van Mourik, Ottevanger, LDL Bulkhandling, Digimatic, Actemium, GEA, Van Doren en Solex.
Energiezuinige productie
Het productieproces van pensbestendig eiwit met radiofrequentie is energiezuinig. Dit komt doordat de radiofrequentiegolven het product direct (van binnenuit) verwarmen. Er is daardoor minder energie nodig dan bij het indirect (van buitenaf) verwarmen, zoals bij bijvoorbeeld toasten gebeurt.Om de energie die in het proces vrijkomt optimaal te benutten, maakt de productielocatie in Oss gebruik van een warmtepomp. Deze vangt de warmte af van het opgewarmde product en brengt deze terug in het proces. Hierdoor gaat de te verwarmen grondstof met zo’n 80 °C het radiofrequentieproces in.
“Het productieproces bestaat uit drie stappen: we warmen de grondstoffen voor met restwarmte, de RF-technologie verwarmt het product verder en erna gaat het product door een geïsoleerde tunnel. Daar komen de laatste procenten pensbestendigheid erbij. Het warme product moet voor de opslag worden gekoeld en de restwarmte gaat via een warmtepomp weer terug naar de eerste stap van het productieproces”, verduidelijkt Eddy Weurding, onderzoeker rundvee bij Agrifirm.
Het productieproces is volledig elektrisch: er is geen gas nodig. De elektriciteit die Agrifirm nog wel nodig heeft, is 100 procent groen opgewekt. Deze groene stroom koopt Agrifirm in, deels bij Agrifirmboeren. “Het is onze droom om uiteindelijk alle groene stroom bij onze eigen boeren in te kopen”, vertelt Jeroen Verver, directeur Rundvee bij Agrifirm.










