Op allerlei manieren is de methaanuitstoot in de melkveehouderij terug te dringen: rantsoenaanpassingen, voeradditieven, fokkerij en management. Bedrijfsspecifieke maatregelen die de melkproductie en diergezondheid op peil houden zijn de sleutel. Daarover waren de sprekers van een FeedNavigator-webinar het eens. De belangrijkste rol blijft weggelegd voor het basisrantsoen, maar ook de fokkerij of nieuwe additieven kunnen bijdragen.
Het basisrantsoen van melkkoeien is de sleutel voor de inperking van methaanemissies.
Om de opwarming van de aarde tot 1,5 °C te beperken moet de wereldwijde methaanemissie met 11 tot 13 procent zijn afgenomen in 2030. In 2050 moet de reductie 24 tot 47 procent bedragen, vertelt Jan Dijkstra van Wageningen UR tijdens een webinar van FeedNavigator. “Een forse opgave, maar in Europa is het haalbaar door een combinatie van effectieve maatregelen”, meent hij.
Meeste methaan in armere landen
In Afrika zijn de reductiedoelstellingen volgens Dijkstra helaas vrijwel onhaalbaar. “Zelfs als de beste strategieën worden ingezet.” De meeste methaan (CH4) wordt nog altijd geproduceerd in landen met lage inkomens, waar voedselzekerheid en eiwitkwaliteit van voeding grotere thema’s zijn dan verduurzaming van het voedselsysteem. “Inzetten op het verbeteren van de melkveerantsoenkwaliteit, het management op de boerderij en de productie-efficiëntie kan daar nog voor veel verbetering zorgen”, zegt Dijkstra.
Basisrantsoen is de sleutel
Dijkstra benadrukt dat het basisrantsoen van melkkoeien de sleutel is voor de inperking van methaanemissies. “Een hoger voerniveau, voeren van jonger gras met een lager NDF-gehalte, tanninerijke ruwvoeders en verlaging van de ruwvoer-krachtvoer-ratio zijn cruciaal. Daarnaast zijn er steeds meer rantsoenadditieven beschikbaar op de markt, zoals 3-NOP, nitraat, oliën en vetten en zeewierextracten.” Dijkstra wijst erop dat de effectiviteit van additieven in de praktijk afhangt van de samenstelling van het basisrantsoen. “In rantsoenen met meer vezels of vet is Bovaer minder effectief.”
Klimaatneutrale zuivelketen
De zuivelketen kan helpen om de methaanemissie te verlagen. “In 2030 willen we onze eigen emissies met 63 procent gereduceerd hebben en de emissies van onze leden met 33 procent”, vertelt Pablo Modernel van FrieslandCampina. Als referentiejaar geldt 2015. Methaan uit de pens veroorzaakt 40 procent van de CO2-footprint van rauwe melk (CO2-eq per kg FPCM) , laat hij zien. FrieslandCampina stimuleert de ketenpartners om hun uitstoot met 43 procent te reduceren. “Zodat we in 2050 een klimaatneutrale zuivelketen hebben geraliseerd.”
Dat zijn ambitieuze doelstellingen, maar Modernel heeft er vertrouwen in. “We zien bijvoorbeeld veel variatie in de koolstofvoetafdruk bij onze leden. Dat betekent: ruimte voor verbetering, met combinaties van bedrijfsspecifieke en kosteneffectieve strategieën.” FrieslandCampina ondersteunt haar ongeveer 1000 leden met trainingen, workshops en tools bij het verder terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Het bedrijf beloont melkveehouders voor hun inspanningen en de bereikte resultaten. “Dat laatste is relevant omdat een terugkerende vraag bij dit thema luidt: hoe kunnen we de kosten van verduurzaming in de veehouderij eerlijk verdelen over de schakels in de keten?” Samenwerking tussen overheid en markt, op basis van onderbouwde wetenschappelijke inzichten, is hierbij volgens de sprekers essentieel.
Aanpak via meerdere sporen
John Tauzel van het Environmental Defense Fund vertelt dat in de Verenigde Staten een groot aantal levensmiddelenbedrijven zich heeft verenigd in de Dairy Methane Action Alliance (DMAA). Deze alliantie zorgt ervoor dat de methaanemissies in hun aanvoerketen elk jaar openbaar beschikbaar zijn. Eind 2024 publiceert DMAA een actieplan met maatregelen om de methaanuitstoot te reduceren.
Tauzel pleit voor een aanpak via meerdere sporen. “Een optimale melkproductie, optimaal mestmanagement en rantsoenaanpassingen zijn nodig om de vorming van methaan in de pens te verminderen.” Voeradditieven kunnen de methaanproductie door micro-organismen remmen en zijn momenteel volop in ontwikkeling. “Die additieven moeten natuurlijk veilig zijn voor mens en dier en geen negatieve gevolgen hebben voor de diergezondheid en de melkproductie”, benadrukt Tauzel.
Wat kan er beter?
Het toelatingstraject voor nieuwe additieven mag wel wat sneller, robuuster en efficiënter, vindt Tauzel. Daarnaast is er bij veehouders en ketenpartners behoefte aan betrouwbare, betaalbare en praktisch uitvoerbare meetmethodes om de methaanemissies te monitoren en te kunnen rapporteren. Modernel ziet in de kringloopwijzer een mooi instrument hiervoor.
‘In rantsoenen met meer vezels of vet is Bovaer minder effectief’
Narcissen als additief
Annie Williams van het Britse Agri-Tech Centre vertelt over een project waarin de effectiviteit van narcissen als methaanreducerend additief voor melkveerantsoenen wordt onderzocht. “Doel is vermindering van de koolstofvoetafdruk van herkauwers, verbetering van de productie-efficiëntie met minder import van dure voergrondstoffen en meer eigen teelt van voedergewassen.” In 2027 wordt dit project afgesloten.
Fokkerij kan bijdragen
Omdat de methaanvorming in de pens deels genetisch bepaald is, kan ook de fokkerij bijdragen aan de reductie van de methaanuitstoot door herkauwers, vertelt Williams: “In het project Breed for CH4ange worden hierin stappen gezet voor schapen. Door het formuleren van nieuwe fokdoelen en een genetische ‘carbon index’. Selectie voor een lagere methaanproductie kan de emissie vanuit de schapenhouderij cumulatief met 1 tot 2 procent reduceren.”








