Sam de Campeneere van het Vlaamse Ilvo wijst erop dat circulariteit van oudsher aan de basis staat van de veehouderij, maar ziet ook uitdagingen: “Rest- en nevenstromen zijn zeer divers en daardoor niet altijd eenvoudig inzetbaar in diervoeders.” In België blijkt de ambitie om in 2030 37 procent bijproducten in diervoer te verwerken, moeilijk haalbaar. Daarom loopt een project waarin onderzoek en praktijk via een living lab dichter bij elkaar worden gebracht.
Sojaschroot wordt niet meer als nevenstroom beschouwd, waardoor de voortgang stagneert. Liesbeth Verheyen van BFA wijst er ook op dat steeds meer reststromen worden gebruikt voor energieopwekking of rechtstreeks naar de boer gaan. Daarnaast werken levensmiddelenbedrijven efficiënter, waardoor er minder reststromen beschikbaar zijn voor diervoeders.
Het derde International Feed Technology Congres (IFTC) was één van de vele congressen en conferenties tijdens VIV en Victam.
Wet- en regelgeving
Europese wet- en regelgeving beïnvloedt het sluiten van kringlopen, vertellen Alexander Romme van EFFPA (European Former Foodstuffs Processor’s Association) en Carine van Vuure van EFPRA (European Fat Processors and Renderers Association). Voormalige voedingsmiddelen zoals brood, gebak of chips zijn volgens Romme geen afval, maar waardevolle diervoederingrediënten met een hoog energie- en drogestofgehalte en een lagere koolstofvoetafdruk dan granen. “EU-lidstaten zijn verplicht maatregelen te nemen tegen voedselverspilling. De verwerking van rest- en retourstromen tot diervoederingrediënten draagt daaraan bij.”
De toepassing van dierlijke bijproducten in diervoeders heeft een hobbelige weg afgelegd, blikt Van Vuure terug. Na de BSE-crisis was het gebruik van ingrediënten als vleesbeendermeel lange tijd verboden, maar verwerkte dierlijke eiwitten (PAP’s) van varkens en pluimvee zijn nu weer toegelaten. PAP’s zijn afkomstig van slachtdieren die zijn goedgekeurd voor humane consumptie.
“Pluimvee-PAP’s mogen nog steeds niet in varkensvoeders verwerkt worden, en omgekeerd”, zegt Van Vuure. “Die verplichting is gebaseerd op emotie en niet op wetenschap.” Een groot deel van de aangeboden PAP’s is van gemengde oorsprong en mag daardoor niet in voeders voor landbouwhuisdieren worden verwerkt. Dat is jammer, want PAP’s bevatten goed verteerbare essentiële aminozuren, ondersteunen de diergezondheid en zijn van Europese oorsprong.
Eiwit uit fermentatie
De productie van eiwit door microben in fermentatieprocessen is veelbelovend. Deze ‘single cell proteins’ vragen geen landbouwgrond, worden schoon geproduceerd, bevatten geen ongewenste stoffen, vergen weinig water en gaan gepaard met een lage broeikasgasemissie. Een duurzaam alternatief dus. De fermentatie kan op industriële schaal plaatsvinden en levert een waardevolle aanvulling op bestaande eiwitbronnen voor diervoeders, vertelt Stef Denayer, stakeholder- en relatiesmanager van The ProteInn Club. Voor de productie worden verschillende koolstofbronnen en reststromen ingezet. “Landbouwgewassen leveren de eerste generatie substraten, maar steeds vaker worden ook nevenstromen en voedselresten ingezet”, aldus Denayer.
Nele Ameloot van de Universiteit Gent ziet mogelijkheden om industriële CO2-emissies af te vangen voor fermentatieve eiwitproductie. Ook biogas-methaan biedt kansen, al wordt nu vooral aardgas gebruikt. Het bedrijf Unibio produceert single cell protein (Uniprotein) als vervanger van vismeel in aquavoeders. Als vervanger van sojaeiwit is het nog te duur. Onderzoek naar toepassing in petfood loopt.
Verschillende industriële en onderzoeksorganisaties werken samen aan opschaling van deze technologie. Het eiwit bevat bijna 70 procent ruw eiwit en heeft een aminozurenprofiel vergelijkbaar met vismeel. Proeven met zalm en garnalen, waarbij een derde van het vismeel werd vervangen, lieten geen effect zien op groei of voederconversie. Nog steeds gaan waardevolle nutriënten verloren via keukenafval (swill) en het riool. Clazien de Vos-de Jong van Wageningen University & Research (WUR) en Sara Stiernström van EasyMining laten zien hoe deze stromen kunnen worden verwaard.
WUR bracht de risico’s van swill als diervoedergrondstof in kaart. “De risico’s van verspreiding van ziekten zoals BSE, mond-en-klauwzeer en Afrikaanse varkenspest zijn tot nu toe een belemmering”, vertelt De Vos-de Jong. “Uit ons onderzoek blijkt dat het BSE-risico zeer klein is. Bij voldoende verhitting is ook het risico op verspreiding van mond-en-klauwzeer of varkenspest gering.” Wel blijven strikte richtlijnen en handhaving noodzakelijk.
Fosfaat uit rioolslib-as
EasyMining wint fosfaat terug uit rioolslib-as voor toepassing als voederfosfaat. Europa is sterk afhankelijk van fosfaatimport, vooral uit Marokko, vertelt Stiernström. Terugwinning uit rioolslib kan die afhankelijkheid verminderen en kringlopen sluiten. Door verassing worden microplastics, organische verontreinigingen, medicijnresten en ziekteverwekkers vernietigd. Rioolslib-as bevat meer fosfor dan rioolslib, is goedkoper te transporteren en de verassing van het slib levert bovendien warmte en elektriciteit op. Ook hier bestaan wettelijke barrières: producten uit rioolslib zijn in Europa niet toegelaten in diervoeders. Het wachten is op een Efsa-risicobeoordeling, die moet aantonen dat rioolslib-as een veilige grondstof is. Ondertussen zet EasyMining in op verder onderzoek naar RevoCaP als voederfosfaat.
‘Technologen en nutritionisten moeten beter samenwerken’
Het thema van het derde International Feed Technology Congres (IFTC) was ‘Science meets Industry’. Er zijn veel kruisverbanden tussen beide werelden gelegd.
Voor de meer wetenschappelijke lezingen op de eerste dag was de belangstelling groot. Het ging onder meer over een betere voorspelbaarheid van de effecten van behandelingen. Daarin werd meerdere keren gerefereerd aan de behandeling van enkelvoudige grondstoffen en aan de mogelijkheden van meer milde warmtebehandelingen.
De tweede conferentie had een praktische lezing van Edward van den Elzen over het belang van maximale winstmodellen in plaats van lineair programmeren bij voerformuleringen. Ook het populaire onderwerp over AI in de mengvoederfabriek, gebracht door Gero Zimmermann van de firma Bühler, werd zeer gewaardeerd. Hij benadrukte - terecht - ook het belang van voorlichting aan de jonge doelgroep en werd op zijn wenken bediend doordat zo’n 25 studenten van Feed Technology (WUR) in de zaal aanwezig was.
Technologen en nutritionisten moeten beter samenwerken. Dit kwam uit meerdere lezingen naar voren. Radmilo Colovic (Cargill) sprak van ‘cross-linking the industry with science’. In de wandelgangen bleek dat er eigenlijk werd gevraagd naar manieren om de kennis van operators op een goede manier te verbeteren. Misschien zijn interne bedrijfscursussen hiertoe geschikt, zodat operators niet te lang uit hun werkomgeving zijn. Professor Hans Stein van de Universiteit van Illinois (VS) ging met wetenschap en industrie in discussie over waar het met het technologisch onderzoek in de toekomst naartoe moet. Zowel Ruurd Zijlstra (Universiteit van Alberta, Canada) als Menno Thomas (Zetadec) gaven beiden een prima voorzet door hun mening te geven over hoe zij de toekomst hiervan zagen.
De organisatoren (Victam International en WUR) kijken terug op een geslaagd evenement en kijken voorzichtig vooruit naar het volgend congres in 2028, (waarschijnlijk) in Amsterdam.
Sectoren zoeken meer samenwerking
Vertegenwoordigers van de voedsel- en diervoedersectoren hebben zich uitgesproken voor meer samenwerking op het gebied van duurzaamheid. Tijdens een bijeenkomst van GMP+ Internationaal werd onder meer gesproken over het harmoniseren van meetmethoden en het delen van duurzaamheidsdata binnen de keten.
Volgens verschillende sprekers werken bedrijven vaak met uiteenlopende systemen en initiatieven, waardoor vergelijking van resultaten lastig is en de administratieve lasten voor boeren toenemen. Tijdens de gesprekken werd onder meer gepleit voor een gestandaardiseerde methode voor levenscyclusanalyses (LCA’s) en voor meer transparantie in het delen van gegevens.
Ook vertegenwoordigers van retail en financiële instellingen benadrukten het belang van samenwerking. Supermarktketen Albert Heijn presenteerde resultaten van een project rond duurzamere soja in de pluimveeketen. Rabobank gaf aan duurzaamheid steeds nadrukkelijker mee te wegen bij de beoordeling van agrarische bedrijven.








